मड्र्रिड । कुनै पनि देशको राष्ट्रिय टिमको सफलताको पछाडि त्यहाँको घरेलु फुटबल र ग्रासरुट कार्यक्रमले सबैभन्दा बलियो भूमिका खेल्छ । युरोपेली राष्ट्र स्पेन यसको सबैभन्दा राम्रो उदाहरण हो ।
२००८ देखि २०१२ सम्म स्पेनले विश्व फुटबलमा एकलौटी राज गर्नुको मुख्य कारण उसले युवा फुटबलमा गरेको लगानी र त्यहाँको स्पेनिस ला लिगा नै हो । २००८ मा युरोपियन च्याम्पियनसिप जितेको टोलीले दुई वर्षपछि विश्वकप जित्नुका साथै त्यसको दुई वर्षपछि युरोमा उपाधि रक्षा गरेको थियो
त्यस बेला टिम सफल हुनुमा मुख्य कारण घरेलु फुटबल नै थियो । दक्षिण अफ्रिकामा भएको २०१० को विश्वकपमा स्पेनको २३ सदस्यीय टोलीमा २० जना घरेलु लिगमै खेलिरहेका थिए । स्पेनले फाइनलमा नेदरल्यान्ड्सलाई १–० को नतिजनमा हराउँदै विश्वकप जितेको थियो । त्यतिबेला फाइनल खेलेका पहिलो रोजाईका ११ मध्ये ६ जना बार्सिलोनाका खेलाडी थिए । ती मध्ये चार जना बार्सिलोना युथ एकेडेमी ‘ला मासिया’का उत्पादन हुन् ।
पहिलो विश्वकप जित्दा स्पेन आफ्नो १३औं विश्वकप खेल्दै थियो । स्पेनले पहिलो पटक १९३४ को विश्वकपमा सहभागिता जनाएको थियो । १९०४ मा फिफा स्थापना हुँदाको संस्थापक सदस्य स्पेनले विश्वकपमा पहिलो खेल ब्राजिलसँग खेलेको थियो । जसमा स्पेन ३–१ ले विजयी भएको थियो । टोली उक्त विश्वकपको दोस्रो चरणमा इटालीसँग पराजित हुँदै बाहिरियो । इटालीले विश्वकपको त्यो संस्करण जितेको थियो ।
त्यसको चार वर्षपछि गृहयुद्धका कारण स्पेनले विश्वकपबाट आफ्नो नाम फिर्ता लियो । त्यसपछि विश्वयुद्धका कारण १२ वर्षसम्म विश्वकप फुटबल हुनै सकेन । तर दोस्रो विश्वयुद्धपछि १९५० मा भएको विश्वकपमा स्पेनले दमदार पुनरागमन जनायो । जहाँ टोली सेमिफाइनलसम्मको यात्रा गर्न सफल भयो । विश्वकपको इतिहासमा स्पेनले सेमिफाइनल प्रवेश गरेका दुई संस्करणमध्ये त्यही एक हो । त्यसपछि टोली २०१० मा च्याम्पियन हुँदा सेमिफाइनल पुगेको थियो ।
१९५० पछि अर्जेन्टिनामा भएको १९७८ को संस्करणमन बीचमा भएका सात संस्करणमा तीन पटक टोली समूह चरणबाट बाहिरियो भने चार पटक छनोट हुनै सकेन । यसबीचमा टोलीले १९६४ मा आफ्नै भूमिमा भएको दोस्रो युरोपियन च्याम्पियनसिपमा भने उपाधि जित्यो । पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय उपाधि जित्ने क्रममा टोलीले तत्कालिन सोभियत युनियनलाई २–१ को नतिजामा हराएको थियो ।
१९८२ को विश्वकप स्पेन आफैले आयोजना गरेको हो । स्टार खेलाडीहरुको टोलीले घरमै खेल्न पाउने हुँदा त्योबेला स्पेनिस टोलीबाट ठूलो आशा गरिएको थियो । तर टोली दोस्रो चरणमै रोकियो । त्यसको दुई वर्षपछि फ्रान्समा भएको युरो १९८४ मा फाइनल पुग्यो । आफ्नो दोस्रो अन्तर्राष्ट्रिय उपाधि पछ्याइरहेको स्पेन त्यतीबेला मिचेल प्लाटिनी प्रेरित फ्रान्ससँग २–० को नतिजामा पराजित भयो ।
१९८६ को मेक्सिको विश्वकपमा स्पेन अन्तिमआठमा बेल्जियमसँग टाइब्रेकरमा पराजित हुँदै घर फर्कियो । त्यसको चार वर्षपछि १९९० इटाली विश्वकपमा स्पेन अन्तिम १६ मा युगोस्लाभियासँग २–१ ले पराजित भयो ।
१९९४ मा पनि स्पेनको नियति बदलिएन । टोली क्वार्टरफाइनलमा इटालीसँग २–१ को नतिजामा पराजित हुँदै घर फर्कियो । चार वर्षपछि १९९८ को फ्रान्स विश्वकपमा टोली समूह चरणबाटै बाहिरियो । एसियामा पहिलो पटक २००२ मा जापान र दक्षिण कोरियाले संयुक्त रुपमा आयोजना गरेको विश्वकप स्पेनका लागि झनै दुःखदायी रहयो ।
स्पेनका दुई गोल अस्विकृत गरिएको खेलमा भ्रमणकारी टोली घरेलु दक्षिण कोरियासँग क्वार्टरफाइनलमा पराजित भयो । रेफ्रीको निर्णयका कारण ठूलै विवाद भएको उक्त खेलको टाई ब्रेकरमा स्पेन हार्दा पनि रेफ्रीको निर्णय विवादमा फसेको थियो ।
२००६ जर्मनी विश्वकपमा युक्रेन, ट्युनिसिया र साउदी अरेबिया रहेको समूहबाट सतप्रतिसत नतिजाका साथ विजेताका रुपमा नकआउट चरण पुगेको स्पेनले अन्तिम १६ मा फ्रान्सको चुनौती पन्छाउन सकेन । फ्रान्ससँग ३–१ को हार बेहोर्दै स्पेनले अर्को निराशा सामना गर्यो ।
अब स्पेनिस फुटबलले निराश हुने समय सकिइसकेको थियो । वर्ष २००८ स्पेनिस फुटबलका लागि सुखद नतिजा लिएर आयो । त्यही वर्ष टोलीले युरो २००८ जित्दै ४४ वर्षदेखिको उपाधिको खडेरीको गर्यो ।
स्पेनले त्यसपछि २०१० विश्वकप र २०१२ को युरो गरि लगातार तीन ठूला उपाधि जित्यो ।
राम्रो टिम भए पनि सधै ‘अन्डर एचिभर’को ट्याग लाग्दै आएको स्पेनले कसरी लगातार तीन प्रमूख उपाधि जित्यो ?
कारण थियो, स्पेनले अपनाएको टिकिटाका फुटबल । तत्कालिन प्रशिक्षक लुइस एरागोनेसले त्यतिबेला टिमलाई पुर्ण रुपमा संगठित गर्ने काम गरे । उनले खेलाडीको शारीरिक कमजोरीलाई मध्यनजर गर्दै टिममा रक्षा र आक्रमणलाई बराबर महत्व दिँदै छोटाछोटा पासमार्फत खेल ‘बिल्डअप’ गर्ने टिकिटाका शैली अपनाए ।
लगातार तीन वटा प्रमूख अन्तर्राष्ट्रिय उपाधि जितेको स्पेन त्यसपछि फेरि उच्च लयमा आउन सकेको छैन । स्पेन पछिल्लो युरोमा सेमिफाइनल समिकरण सम्म पुगेको थियो । तर त्यस अघिका विश्वकप २०१४, युरो २०१६ र विश्वकप २०१८ मा भने टिमले एकदमै निराशाजनक प्रदर्शन गर्यो ।
२०१४ मा स्पेन उपाधि रक्षाका लागि ब्राजिल पुगेको थियो । पहिलो खेलमै उसले चार वर्ष अगाडिको आफ्नो फाइनल प्रतिद्वन्द्वी नेदरल्याण्ड्स सँग ५–१ को लज्जास्पद हार बेहोर्यो । दोस्रो खेलमा पनि चिली सँग हार बेहोरे पछि स्पेन एक खेक अगावै प्रतियोगिताबाट बाहिरियो । अन्तिम खेलमा अस्ट्रेलियामाथि ३–० को सान्त्वना जित निकाल्दै स्पेनले ब्राजिल विश्वकपको अन्त्य गर्यो ।
त्यसको २ वर्षपछि स्पेन युरो २०१६ मा इटालीसँग अन्तिम १६ मा २–० ले पराजित भयो । रुस विश्वकपमा समूह चरणमा दुई बराबरी र एक जितका साथ कठिन तवरमा स्पेनले समूह चरण पार गर्यो । अन्तिम १६ मा आयोजक रुससँग टाइ ब्रेकरमा पराजय भोग्दै टोली घर फर्कियो ।
स्पेनले त्यसपछि पूर्व खेलाडी तथा बार्सिलोनाका पूर्व प्रशिक्षक लुइस इनरिकेलाई प्रशिक्षणको जिम्मेवारी दियो । इनरिकेले स्पेनको जिम्मेवारी लिएपछि टिममा केही सकारात्मक परिवर्तनहरु ल्याए । उनले नयाँ खेलाडीहरुलाई अवसर दिए । युरो २०२१ मा टिमलाई सेमिफाइनल सम्म पुर्याए । सेमिफाइनलमा उनको टिम इटालीसँग टाइब्रेकरमा पराजित भएको हो ।
इनरिकेले ल्याएको त्यही सकारात्मक परिवर्तनको फल स्पेनिस समर्थकले कतारको मैदानमा आफ्नो राष्ट्रिय टोलीबाट चाहनेछन् । युरोपेली छनोटको समूह ‘बी’का आठमध्ये ६ खेलमा जित हासिल गर्दै विजेताका रुपमा स्पेनले कतारको टिकट काटेको थियो ।
मंसिर चारबाट सुरु हुने कतार विश्वकपमा भने समूह ‘इ’ मा पूर्व च्याम्पियन जर्मनीसँगै जापान र कोस्टारिकासँग परेको छ । मंसिर सात गते कोस्टारिकासँग खेल्दै कतार विश्वकपको अभियान थाल्ने स्पेनले जर्मनीसँग दोस्रो तथा जापानसँग तेस्रो खेल खेल्नेछ ।
पूर्व विजेताको इतिहासका साथै विश्व फुटबलका सबैखाले प्रतियोगितामा दाबेदारको छविका साथ जाने स्पेनका लागि उपाधिवाहेकका कुनै पनि नतिजाले सन्तुष्टि हुने छैन । त्यसैले कठिन मानिएको समूहबाट माथि उठ्दै लामो यात्रा गर्नु कतारमा टोलीको उद्देश्य रहनेछ ।
(एजेन्सीको सहयोगमा)
