पुरुष फुटबल हुँदैमा महिला रेफ्री हुन नपाउने भन्ने पनि हुन्छ र ? खालि कोही पनि रेफ्री कति अब्बल दर्जाको छ भन्ने नै त हो, ऊ पुरुष हो अथवा महिला हो, त्यसको के नै अर्थ हुन्छ र ? भनिन्छ, कोही पनि पुरुषको जीवनका महत्त्वपूर्ण निर्णयमा महिलाकै हात हुन्छ । अब विश्वकप मात्र किन अपवाद र ? कतारमा हुने अबको विश्वकपमा तीन महिला रेफ्रीले इतिहास बनाउँदै छन् र भन्न कर लाग्छ, यससँगै सुरु हुनेछ, नयाँ इतिहास । र, यो इतिहास हो, लैंगिक समानताको ।
तर तीनै महिला रेफ्री के पनि मान्छन् भने तिनका काम बारे चर्चा भएकै राम्रो । महिला अथवा पुरुष भनेर कुरा नगर्दा राम्रो । ती तीन भाग्यमानी महिला हुन्, फ्रान्सकी स्टेफानी फ्रापार्ट, रवान्डाकी सिलमा मुकानसान्गा र जापानकी योसिमी यामासिता । फिफाले अबको विश्वकपमा रेफ्री गर्ने ३६ जनाको प्रारम्भिक सूची तयार पारेको छ । यी तीन महिला त्यसै सूचीमा परेका हुन् । त्यति मात्र होइन्, कतारमा तीन सहायक रेफ्री पनि देखिने छन् ।
अनि यी हुन्, ब्राजिलकी नेउजा ब्याक, मेक्सिकोकी करेन डियाज मेडिना र अमेरिकाकी काथरिन नेसबिट । त्यसो त महिलाले पुरुष फुटबलमा निर्णायकको भूमिका खेल्न लागेको यो नै पहिलो पल्ट भने होइन्, खालि विश्वकपमा भने सुरुआत हो । फिफाको रेफ्री कमिटीका प्रमुख पियरलुइजी कोलिना पनि मान्छन्, रेफ्री महिला हो कि पुरुष हो, त्यसमा नजाऔं । बरू तिनको कामलाई हेरौं । त्यसै पनि रेफ्रीको काम जस पाउने खालेको छैन्, त्यसैले कसैले केही बिगारे, महिलाले बिगारे पनि नभनौं ।
यी सबै महिला रेफ्रीमध्ये सम्भवतः सबैभन्दा चर्चित छिन्, ३८ वर्षीया फ्रापार्ट । उनी किन पनि चर्चित छिन् भने उनले विश्व फुटबलमा महिला रेफ्री पनि उम्दा हुन सक्छन् भनेर प्रमाणित गरेकी छिन् । सन् २०१९ मा उनले फ्रान्सको माथिल्लो डिभिजनको फुटबल लिग-वानमा पहिलो पल्ट खेल खेलाइन् र त्यही वर्ष फ्रान्समै भएको महिला विश्वकपको फाइनलमा पनि उनले नै रेफ्रीको भूमिका निभाइन् । त्यसैले उनी धेरैका लागि परिचित अनुहार पनि हो ।
सन् २०१९ को यूइएफए सुपरकपको फाइनल पनि सञ्चालन गरेकी थिइन्, जसमा दुई इङ्लिस क्लब लिभरपुल र चेल्सी भिडेका थिए । यस्तै उनले सन् २०२० को युरोपियन च्याम्पियन्स लिग र फ्रेन्च कप फाइनलमा पनि निर्णायकको भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन् । यी सबै पृष्ठभूमिमा कतारमा गएर रेफ्रीको भूमिका निर्वाह ग र्नुउनका लागि केही नयाँ नौलो हुने छैन् । तर उनी पूर्णतः कृतज्ञ भने छिन्, पुरुष विश्वकपमा पनि रेफ्री जत्तिको महत्वपूर्ण भूमिका पाएकोमा ।
उनी भन्छिन्, ‘केही हदसम्म मैले अपेक्षा गरेकी थिइन, तर मौका पाएकोमा खुसी छु, विश्वकप जत्तिको ठूलो अरू कुनै हुन सक्दैन,’ फ्रापार्ट भन्छिन् । यामासिता फ्रापार्ट भन्दा दुई वर्ष कान्छी छिन। उनी पनि जापानको पुरुष फुटबलमा रेफ्रीका रूपमा राम्रैसँग परिचित छिन् । अर्कोतर्फ ३४ वर्षीया मुकानसान्गा । उनी पनि यसै वर्ष जनवरीमा भएको पुरुष अफ्रिकी कप अफ नेसन्समा रेफ्रीको भूमिकामा देखापरेकी थिइन् । निश्चित छ, यी महिला रेफ्रीले खेलाउने विश्वकपका खेल खेलमै मात्र सीमित रहने छैनन्, तिनको भूमिकाको महत्व पनि उत्तिकै हुनेछ ।
(एजेन्सीको सहयोगमा)
