काठमाडौं । लमिन यामाल, युरोपियन च्याम्पियनसिप २०२४ का नायक । १७ वर्षीय यी स्पेनिस विंगर, अहिले विश्व फुटबलमा ठूलो चर्चाको विषय बनेका छन् । पहिलो पटक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता खेलिरहेका यामालले जर्मनीमा जारी युरो २०२४ मा तहल्का मच्चाइरहेका छन् ।
गत मंगलबार मात्र यामालकै दर्शनीय गोलमा स्पेनले सेमिफाइनलमा फ्रान्सविरुद्ध पछि परिसकेको खेललाई बराबरीमा ल्याएको थियो । गोलसँगै उनी युरोमा गोल गर्ने सबैभन्दा कान्छा खेलाडी बने । पछि मिडफिल्डर ड्यानी ओल्मोको गोलमार्फत स्पेन २–१ को जित निकाल्दै १२ वर्षपछि युरोपेली फुटबलको सबभन्दा ठूलो प्रतियोगितामा फाइनल पुग्यो ।
आइतबार स्पेनले फाइनलमा इङ्ल्यान्डको सामना गर्दैछ । फाइनलमा इङ्ल्यान्डको प्रमुख चुनौती भनेको यामाललाई रोक्नु नै हुनेछ । यामालको उच्च प्रदर्शनले निरन्तरता पाएमा पहिलो पटक युरो जित्ने इङ्ल्यान्डको लक्ष्यमा गतिलो तगारो लाग्न सक्नेछ ।
चर्चाको केन्द्रविन्दूमा रहेका यी खेलाडी अफ्रिकी मुलका हुन् ।
सन् २००० का सुरुआती वर्षमा रहेको बसाई सराई गर्ने चरम चलनले यसपालिको युरोमा प्रत्यक्ष असर पार्यो । यही कारण हो, पछिल्ला संस्करणको तुलनामा यसपालि खेलाडीमा सांस्कृतिक विविधता धेरै देखिएको । प्रभाव पार्न सफल राष्ट्रहरुले आफ्नो यात्राको श्रेय अफ्रिकी मुलका खेलाडीलाई दिन आवश्यक छ ।
सबैभन्दा पहिले कुरा स्पेन र यामालकै । दशकअघि सम्म स्पेनिस फुटबलको परिचय बेग्लै थियो, स्लो प्यसिएन्ट पोसेसन फुटबल । तर, अहिले समय फेरिएको छ, सँगै टोलीले खेल्ने तरिका पनि ।
दुई तीव्र गतिका युवा यामाल र निको विलियम्सले मैदानको दुई छेउबाट गर्ने आक्रमणले स्पेनिस फुटबलको पहिचान नै फेरिदिएको छ । अहिले स्पेन छोटो पास कमै खेल्छ, पाएको अवसरमा आक्रमण गरिहाल्छ । क्विक काउन्टर त टोलीको परिचय बनिसक्यो भन्दा फरक पर्दैन । यी सबका नायकमध्ये यामाल मोरक्कन-इक्वाटोगिनियन र निको घानी वंशका हुन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा चर्चित बोयटिङ दाजुभाइ जसरी एकजना जर्मनी र अर्को घाना गरि छुट्टिए, निको र उनका दाइ इनाकी विलियम्स पनि उसैगरी अलग भएका हुन् ।
इनाकी र निको दुवै स्पेनमा जन्मेका हुन् । विलियम्स परिवार सुनौलो भविष्यको खोजीमा साहारा मरुभूमि पार गर्दै स्पेन हानिएका थिए । पछि, इनाकीले चार पटकको अफ्रिकन च्याम्पियन घानाको प्रतिनिधित्व गरे भने निकोले स्पेन रोजे । व्यावसायिक फुटबलमा भने दुवै स्पानिस ला लिगाको क्लब एथलेटिक बिल्बाओबाट खेल्छन् ।
उता यामालका परिवार १९८८ मा स्पेन छिरेका थिए । बुवा मोरक्को र आमा गिनीमा जन्मेका थिए । यामाल तीन वर्षको हुँदा उनका आमा–बुवा छुट्टिएका थिए । यामल आमासँगै बस्न थाले । चार वर्षदेखि फाट्टफुट्ट स्थानीय क्लब ला टोरेट्टामा फुटबल खेल्न थाले । पछि, बार्सिलोनाले उनी ६ वर्षको हुँदा ला मासियामा भर्ना गरिदिएको थियो ।
स्पेनपछि कुरा आयोजक जर्मनीको । जर्मनीको यात्रा क्वार्टफाइनलभन्दा अगाडि बढ्न सकेन । जारी युरोपियन च्याम्पियनसिपमा घरेलु टोलीको यात्रामा स्पेनले नै ब्रेक लगाएको थियो ।
जर्मनीले अपेक्षित यात्रा गर्न नसके पनि युवा मिडफिल्डर जमाल मुसियालाले भने सबैको मन जिते । २१ वर्षीय मुसियाला उमेर समूहमा इङ्ल्यान्डको प्रतिनिधित्व गरिसकेका खेलाडी हुन् । उनका बुवा नाइजेरियाली मूलका अनि आमा जर्मनका थिए । सात वर्षसम्म जर्मनीमै बिताएका मुसियाला त्यसपछि परिवारसँगै इङ्ल्यान्ड पुगेका थिए । त्यहाँ उनले आफ्नो बाल्यकाल बिताए ।
मुसियाला बाल्यकालका पछिल्ला केही वर्षहरुमा चेल्सी एकेडेमीमा थिए । १६ वर्षको उमेरमा उनकी आमा व्यक्तिगत कारणले जर्मनी फर्किइन । मुसियालाले आमालाई पछ्याए र फेब्रुअरी २०२१ मा उनले जर्मनीबाट खेल्ने जानकारी दिए । मनले चाहेको भए मुसियालाले नाइजेरियाको पनि प्रतिनिधित्व गर्न सक्थे । तर, उनले जर्मनी रोजे ।
क्वार्टरफाइनलसम्म यात्रा गरेको अर्को टोली थियो, स्विट्जरल्यान्ड । आयोजकसम्मिलित समूह ‘ए’ बाट दोस्रो स्थानमा रही नकआउट चरण प्रवेश गरेको स्विट्जरल्यान्डले अन्तिम १६ मा इटालीलाई २–० को नतिजामा स्तब्ध पारेको थियो ।
क्वार्टरफाइनलमा पनि स्विस टोलीले इङ्ल्यान्डलाई कडा चुनौती प्रस्तुत गरेको थियो । निर्धारित समयसम्म १–० को अग्रतामा रहेको स्विट्जरल्यान्डले इन्ज्युरी समयमा बराबरी गोल खाएको थियो । ज्युड बेलिङघमले दर्शनीय ओभरहेड किक प्रहार गर्दा स्विट्जरल्यान्ड स्तब्ध बन्यो । अतिरिक्त समयमा ह्यारी केनको गोल निर्णायक बन्दा स्विट्जरल्यान्ड प्रतियोगिताबाट बाहिरियो ।
स्विट्जरल्यान्डमा थुप्रै यस्ता खेलाडी छन्, जो अफ्रिकी वंशबाट आएका हुन् । ती मध्ये एक हुन्, ड्यान एनडोए । १२ महिनाअघि मात्र २३ वर्षीय मिडफिल्डर एनडोएसँग एक पटकको अफ्रिकन कप विजेता सेनेगलको प्रतिनिधित्व गर्ने अवसर थियो ।
इटालियन सिरी ‘ए’को क्लब बोलोग्नाका यी खेलाडीले जर्मनविरुद्ध बराबरी गोल गरेका थिए । एनडोएबाहेक वैकल्पिक गोलकिपर याम एमभोगो, रक्षक म्यानुवेल अकान्जी, मिडफिल्डर डेनिस जकाराई तथा फरवार्डहरु ब्रील एमबोलो, क्वाडो दुवा र जेकी एमडौनी सबै अफ्रिकी वंशका हुन् ।
