काठमाडौं । नेपाली फुटबलले पाएको अहिलेसम्मकै सर्वोत्कृष्ट खेलाडी सावित्राको कप्तानी इनिङ्सको सुरुआत सुखद रहेन । सावित्राको हक लाग्नेजस्तो त हुँदै भएन । विवादसँगै सुरु भयो नेपाली महिला फुटबलकी सुपरस्टारको कप्तानी सुरुआत ।
तीन महिनाअघि उज्वेकिस्तानको तास्केन्दमा सम्पन्न एएफसी एसियन कप छनोट प्रतियोगितामा नेपालको प्रदर्शन उम्दा रहयो । तर, मैदानभित्र चेलीहरुको बहादुरीसँग सुहाउने खालको प्रशासन नेपाली फुटबलको संरचनाभित्र थिएन । प्रशासनको नालायकीका कारण प्रतियोगितापछि नेपाली फुटबलको कुशासन फेरि एकपटक उदांगियो ।
टोली विना कप्तान उज्वेकिस्तान उडेको थियो । नियमित कप्तान अञ्जिला तुम्बापो सुब्बा टोलीमा भए पनि उनको नाम कप्तानका रुपमा उल्लेख थिएन । फलस्वरुप लाओसविरुद्धको पहिलो खेलमा ठूलै समस्या उत्पन्न भयो । टिम म्यानेजरले सिनियर खेलाडी रेणुका नगरकोटेलाई कप्तानको भूमिका दिँदै ‘प्लेयर लिस्ट’ आयोजक समक्ष दर्ता गराए । पछि मुख्य प्रशिक्षक प्याट्रिक डी वाइल्डले त्यसलाई मानेनन् । र सावित्रालाई कप्तानको ‘आर्मब्यान्ड’ लगाइदिए । नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबलले ११औं कप्तान पायो ।
एएफसीको आधिकारिक ‘डकुमेन्ट’मा रेणुकाको नाम कप्तानका रुपमा छ । तर, मैदानमा भने सावित्राले टोलीको नेतृत्व गरिन् । सावित्राले छनोट प्रतियोगिताको तीनवटै खेलमा कप्तानको आर्मब्यान्ड लगाइन् ।
एएफसीको आधिकारिक ‘डकुमेन्ट’मा रेणुकाको नाम कप्तानका रुपमा छ । तर, मैदानमा भने सावित्राले टोलीको नेतृत्व गरिन् । सावित्राले छनोट प्रतियोगिताको तीनवटै खेलमा कप्तानको आर्मब्यान्ड लगाइन् ।
निर्णायक खेलमा घरेलु टोलीसँग पेनाल्टी सुटआउटमा पराजित भएसँगै नेपाल उपविजेतामा सीमित भयो । उपविजेतामा सीमित भएसँगै नेपालले अर्को वर्ष अस्ट्रेलियामा हुने एएफसी एसियन कपको २१औं संस्करणमा छनोट हुने सुनौलो अवसर गुमायो ।
ग्लोबल स्टेजमा आफ्नो सम्भावना प्रस्तुत गर्न अझै चार वर्ष कुर्नुपर्ने विडम्बनाबीच राष्ट्रिय टोली त्रिदेशीय प्रतियोगिता खेल्न बुधबार बिहान भारतको सिलोङ प्रस्थान गर्दैंछ । सिलोङमा नेपालले घरेलु टोलीसँगै इरानसँग खेल्ने तालिका छ । यी दुवै टोलीले अस्ट्रेलियामा आफ्नो दाबेदारी प्रस्तुत गर्दैछन् ।
यसपाली भने एन्फाले खुलेरै सावित्रालाई कप्तानका रुपमा सार्वजनिक गर्यो । नवनियुक्त मुख्य प्रशिक्षक नवीन न्यौपानेले शनिबार सावित्राको कप्तानीमा २३ सदस्यीय टोली घोषणा गरे । मंगलबार बिदाई कार्यक्रममा न्यौपाने र सावित्राले राष्ट्रिय झण्डा फहराए ।
सिलोङमा त्रिदेशीय प्रतियोगितापछि नेपालले पुनः भारतसँग सिक्किममा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता खेल्दैछ । जुन प्रतियोगिता ‘फिफा विन्डो’ भित्र पर्दैन । जसका कारण न्युजिल्यान्डको वेलिङ्टन फिनिक्सबाट व्यावसायिक फुटबल खेलिरहेकी सावित्रा खेल्न पाउने की नपाउने यकिनले भन्न सकिने अवस्था छैन । क्लबले रिलिज गरेको अवस्थामा मात्र सावित्राले सिक्किममा खेल्न पाउनेछिन् ।
कुरा सिक्किमको मात्र होइन । सावित्रा प्रतिस्थापन हुनुपर्ने बाध्यात्मक परिस्थिति सिर्जना भएमा कप्तानी आर्मब्यान्ड कसले लगाउने छ त ? न्यौपाने मैदानमै उप–कप्तान को हो भनेर टुंगो लाग्ने तर्क गर्छन् ।
यस्तोमा प्रश्न उब्जिन्छ, सावित्रका नभए सिक्किममा नेपाली टोलीको नेतृत्व कसले गर्ला ? वा भनौं नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टोलीको उप–कप्तान को हो ?
कुरा सिक्किमको मात्र होइन । सावित्रा प्रतिस्थापन हुनुपर्ने बाध्यात्मक परिस्थिति सिर्जना भएमा कप्तानी आर्मब्यान्ड कसले लगाउने छ त ? न्यौपाने मैदानमै उप–कप्तान को हो भनेर टुंगो लाग्ने तर्क गर्छन् ।
‘नेपालमा सिनियर खेलाडीलाई कप्तानको आर्मब्यान्ड दिने चलन छ । यदी सावित्रा प्रतिस्थापन हुनुपर्ने परिस्थिति आएमा मैदानमा को सिनियर छ, त्यसलाई आर्मब्यान्ड दिनेछौं,’ न्यौपानेले भने, ‘एन्फासँग यसबारे छलफल भएको छैन ।’
एन्फासँग पनि यसको ठोस जवाफ छैन । एन्फा प्रवक्ता सुरेश शाह भन्छन्, ‘उप–कप्तानलाई लिएर टोलीसँग छलफल भएको छैन । कसलाई यो जिम्मेवारी दिने नदिने भन्ने कुरा प्रशिक्षकको व्यक्तिगत विषय हो । हामीले यसमा हस्तक्षेप गर्नु हुन्न ।’
भलादमी व्यक्तित्वको छविसाथ नेपाली फुटबलमा झण्डै तीन दशक बिताइसकेका मुख्य प्रशिक्षक नवीन न्यौपानेको परिपक्वताले त्यस्तो स्थितीबाट जोगाउला भन्ने आशा गर्न सकिन्छ । तर टिम व्यवस्थापनका बाँकी पात्र र एन्फाको चरित्र उही छ । यस्तोमा कहिलेकाँही परिस्थिती मुख्य प्रशिक्षकको नियन्त्रणबाहिर पुगेमा के गर्ने ?
समयमै निर्णय नगर्दा उज्वेकिस्तानमा भएको रँडाकोले नेपाली महिला फुटबललाई एन्फा राजनीतिमा मात्र नभई मैदानमा खेलाडी स्तरमा समेत विभाजित गर्ने प्रयास गरेको थियो । एन्फाले उज्वेकिस्तानको रँडाकोबाट पाठ सिकेको देखिँदैन । आफै रँडाको मच्चाउनेले त्यसबाट सिकोस पनि कसरी ? तर उज्वेकिस्तानकै परिस्थिती भारतमा फेरि दोहोरियो भने के गर्ने ?
भलादमी व्यक्तित्वको छविसाथ नेपाली फुटबलमा झण्डै तीन दशक बिताइसकेका मुख्य प्रशिक्षक नवीन न्यौपानेको परिपक्वताले त्यस्तो स्थितीबाट जोगाउला भन्ने आशा गर्न सकिन्छ । तर टिम व्यवस्थापनका बाँकी पात्र र एन्फाको चरित्र उही छ । यस्तोमा कहिलेकाँही परिस्थिती मुख्य प्रशिक्षकको नियन्त्रणबाहिर पुगेमा के गर्ने ?
प्रश्नहरु जायज छन् । शंकाहरु स्वभाविक छन् । सँगै नेपाली फुटबललाई ग्लोबल स्टेजमा सगौरव प्रस्तुत गर्ने आशा गरिएका चेलीहरुको एकताप्रतिको चेत र क्षमतामाथि विश्वास छ । सायद नेपाली फुटबलका सबै कमजोरीहरुभन्दा बढि । मुख्य प्रशिक्षकको सुझबुझमा चेलीहरुका गुण समेत थपिँदा भारतबाट सुखद नतिजाका साथ नेपाली फुटबलका सबैखाले नालायकीमाथि लेप लाग्ने कुराको अपेक्षा स्वभाविक बन्छ । तिहार, नेपाल सम्बत र छटलाई थाँती राख्दै देशका लागि विदेशी भूमिमा भिड्न लागेका चेलीहरुलाई तिहारको शुभकामना !
