काठमाडौं । बैकल्पिक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल रंशगाला बनाउने योजनाका साथ ३० करोड रुपैयाँ भन्दा बढि सरकारी लगानी भइसकेको च्यासल मैदानको अवस्था अचेल दयनीय छ । एउटा फुटबलप्रेमीले स्वीकार्नै नसक्ने हविगत आजको दिनमा च्यासल मैदानको वास्तविकता हो, समग्र नेपाली फुटबलकै जस्तो ।
प्राविधिक रुपमा विभिन्न प्रश्न उठाइए पनि नेपाली फुटबलमा केही महत्व बोकेको यो रंगशाला अहिले पूरा खण्डहरमा परिणत भएको छ । प्रत्येक वर्ष वर्षादमा आउने बाढीले प्रभावित गर्ने भए पनि पुन प्राणप्रतिस्थापन गरिएकोमा गएको असोजको बाढीले भने च्यासल रंगशालाको औचित्यमाथि अझ ठूलो प्रश्न खडा गरिदियो ।
ललितपुरस्थित च्यासल मैदानलाई दशरथ रंगशालाको विकल्पका रुपमा हेरिएको थियो । मनोहरा र बागमती नदीको दोभानमा रहेको यस रंगशालालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको खेल सञ्चालन गर्न हुने योग्य बनाउने योजना थियो । २०७३ साल मंसिरमा निर्माण कार्य सुरु गरिएको यस रंगशाला २०७९ को फागुनमा औपचारिक रुपमा उद्घाटन भएको थियो ।
करिब चार हजार हाराहारी दर्शक क्षमता रहेको च्यासल रंगशालामा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको खेल सञ्चालन गर्ने योजना अझैसम्म पूरा भएको छैन । अन्तर्राष्ट्रिय खेल सम्पन्न गर्न नसकिएको मात्र होइन, अचेल त यो रंगशालाको हालत थप हरिबिजोग भएको छ । खेल सञ्चालन त परको कुरा भयो, नेपालले कुनै पनि स्तरका प्रतियोगिता गर्दा एन्फाले यसलाई प्रशिक्षण स्थलको रुपमा समेत प्रयोगमा ल्याउन सकेको छैन ।
पछिल्लो पटक डेढ वर्षअघि च्यासलमा नेपाली यु-१९ टोलीले घरमै भएको साफ च्याम्पियनसिपका लागि अभ्यास गरेको थियो । त्यसअघि यस मैदानमा २०८० जेठमा सम्पन्न शीर्ष डिभिजन लिगका केही खेलहरु भएका थिए । च्यासलको मैदानमा भएको सबभन्दा पछिल्लो फुटबल गतिविधि भनेको गोदावरी नगरपालिकाले आयोजना गरेको काठमाडौं उपत्यका व्यापी मेयर कपका सेमिफाइनल खेलहरु थिए । गएको जेठमा भएको त्यो प्रतियोगितापछि च्यासलको मैदानसँग फुटबलको साइनो तोडिएको छ ।
गत वर्षको मार्चमा सम्पन्न साफ यु-१६ महिला च्याम्पियनसिप एन्फाले यही मैदानमा आयोजना गर्ने योजना बनाएको थियो । तर, मैदानको अवस्थाका कारण एन्फाले कलिला किशोरीहरुको खेल च्यासल मैदानमा गर्न नमिल्ने निश्कर्ष निकाल्यो र अन्ततः खेल एन्फा मुख्यालयमा सारियो । साफअघि एएफसीको निरिक्षणमा च्यासल मैदान प्रतियोगिता आयोजना गर्न अयोग्य ठहर भइसकेको थियो ।
खासमा यो मैदानको इन्जिनियरिङ प्रति नै सबैले प्रश्न उठाएका थिए । उठाइरहेका छन् । मैदानको पूर्व तथा पश्चिम पट्टी दुई ठूला प्यारापिट निर्माण भएका छन् । च्यासल मैदानको छेवैमा मनोहरा नदी छ । नदी र रंगशालाको बीचमा बाटो छ । सुरुमा प्यारापिट मनोहरा नदीतिर च्यापिएको थियो । जग पनि हालिसकिएको थियो । तर, स्थानीयको विवादका कारण २५ मिटर भित्र सारेर प्यारापिट बनाउनुपरेको थियो । यी सब समस्याका बावजुद च्यासलको मैदानले नेपाली फुटबललाई राम्रै सेवा गर्ने आशा थियो ।
तर, अहिले च्यासल मैदान अस्तव्यस्त छ । गत असोज ११ र १२ मा आएको भिषण बाढीले च्यासल मैदानलाई क्षतविक्षत बनाएको थियो । मैदानका सम्पूर्ण संरचना बाढीका कारण क्षतिग्रस्त भएका छन् । च्यासल युथ क्लबका पदाधिकारीका अनुसार बाढीले च्यासल मैदान ९ फिट डुबानमा परेको थियो । पूरै मैदान र प्यारापिटका तल्लो भाग अनि ड्रेसिङ रुम, सौचालय, लगायत कोठा झण्डै एक मिटर बालुवा र लेदोले पुरिएको थियो । मैदानको पूर्वतर्फको पर्खाल भत्किएको छ । तारजाली बारको अवस्था त्यस्तै छ । समग्रमा भन्दा च्यासल रंगशालाका सबै भौतिक पुर्वाधार काम नलाग्ने अवस्थामा पुगेका छन् ।
करिब चार महिनापछि च्यासल युथ क्लबले खेलमैदानको सरसफाइ सुरु गरेको छ । हामी आइतबार रंगशालाको रिपोर्टिङमा जाँदा डोजरको सहयोगमा च्यासल युथ क्लबले रमेश व्यञ्जनकारको नेतृत्वमा बाढीले मैदानमा थुपारेको माटो र फोहोर फाल्ने काम गरिरहेको थियो ।
क्लबले बाढीका कारण मैदान र वरिपरि देखिएका खाल्डा खुल्डी पुरिसकेको छ । ललितपुर महानगरपालिका वडा नं ९ को सहयोगमा क्लबले सरसफाइ सुरु गरेको हो । मैदानलाई कम्तिमा पनि हेर्नलायकको बनाउने क्लबको योजना छ । मूल मैदानमा माटो पन्छाउने पार्ने कार्य भइसकेको छ । छिट्टै क्लबले दुबो उमार्ने योजना बनाएको छ ।
आवश्यक निकास नपाउँदा मैदानसँगै प्यारापिट मूनि रहेको शौचालय र ड्रेसिङ रुम फोहोरमैलाले भरिएको छ । बाढीले ल्याएको बाक्लो फोहोर र पाँगो मज्जासँग जमेको छ । त्यसले फैलाएको दुर्गन्धका कारण रंगशाला भित्रको बसाई सकसपूर्ण हुन्छ । क्लबले शौचालय र विभिन्न कोठाहरु सफा गर्ने कार्य थालिसकेको छ । छिट्टै मैदानमा थुपारिएको फोहोरहरु सफा पार्ने क्लबको योजना छ ।
मैदानलाई कम्तिमा पनि हेर्नलयाक बनाउने योजना बनाएको च्यासल क्लबले राज्य र एन्फाबाट सहयोग पाए ६ महिनाभित्र पुननिर्माण सम्पन्न गर्न सकिने दाबी गरेको छ । तर, दयनीय अवस्थाका बावजुद एन्फाले कुनै पनि वास्ता नगरेको उनीहरुको गुनासो छ । राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् र भोगचलन गरिरहेको अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा)को नजरमा नपर्दा मैदानले पुननिर्माण पाएको छैन ।
०७८ भदौ, ०७९ भदौ, ०७९ साउनमा पनि मैदानमा बाढी पसेको थियो । तर, त्यसमा भने सरकारले नै चासोको साथ हेर्दा मैदान तयार भयो । पछि खेल पनि आयोजना भए । तर, यसपटकको वर्षा पछि भने दुबै निकायले चासो दिएका छैनन् ।
करिब ४८ रोपनी क्षेत्रफलको यो रंगशाला सरकारले २८ करोड रुपैयाँको लागतमा बनाएको थियो । सुरुमा १५ हजार क्षमताको भनिए पनि पछि चार हजार क्षमताको मात्रै बनाइयो । तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले २६ फागुन ०७९ मा रंगशालाको उद्घाटन गरेका थिए । त्यसमा पनि महालेखा परिक्षकको कार्यालयले ५४ लाख रुपैयाँ हिनामिना भएको ठहर गरेको थियो ।
उसोत सरकारले रंगशाला निर्माणको काम थाल्नुुअघि नै अखिल नेपाल फुटबल संघले फिफा गोल प्रोजेक्टअन्तर्गत च्यासल रंगशालालाई खेल्न लायक बनाइसकेको थियो । त्यसअघि च्यासल युथ क्लबले २०५० कै दशकमा खोला किनारको त्यो जग्गालाई फुटबल मैदानको रुप दिइसकेको थियो ।
