काठमाडौं । धेरै समय पनि भएको छैन । जम्मा ७० दिन त भयो । कार्तिक ११, २०८१ को कुरा हो । त्रिपुरेश्वरस्थित दशरथ रंगशालामा नेपालले दक्षिण एसियाली फुटबल महासंघ (साफ) महिला च्याम्पियनसिपको सातौं संस्करणको दोस्रो सेमिफाइनलमा चिरप्रतिद्धन्द्धी भारतविरुद्ध खेल्दै थियो ।
भारतविरुद्धको त्यो सेमिफाइनल खेल हेर्न करिब २० हजार हाराहारी नेपाली समर्थक रंगशाला ओर्लिएका थिए । मैदानमा बोतलको वर्षा भएको यस दिनमा रेफ्रीको विवादास्पद निर्णयप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै नेपाली खेलाडी खेल नै नखेल्ने निर्णयसम्म पुगेका थिए ।
एक गोलले पछाडि रहेको स्थितिमा खेलको ७२औं मिनेटमा प्रीति राईको बराबरी गोललाई मान्यता नदिएपछि खेलले अर्कै रुप लिएको थियो । फरवार्ड रेखा पौडेलको रातो कार्ड र भारतीय खेलाडीको ह्यान्डबललाई मान्यता नदिँदा नेपाली खेलाडी यसअघि नै रेफ्रीप्रति असन्तुष्टि पोखिरहेका थिए । प्रीतिको गोललाई मान्यता नदिएपछि नेपाली खेलाडी ‘अब चाहिँ यो खेल खेल्न सकिन्न’ भन्ने निर्णयमा पुगे अनि बीचमै खेल छाडेर टचलाइनमा गए । जसका कारण करिब १ घण्टा १५ मिनेट खेल रोकिएको थियो । अन्ततः फरवार्ड सावित्रा भण्डारीले बराबरी गोल फर्काइन् । अन्त्यमा नेपालले पेनाल्टी सुटआउटमामा भारतलाई निरास पार्यो ।
यो नेपालले खेलेको इतिहासकै सबैभन्दा लामो अन्तर्राष्ट्रिय खेल रह्यो । भारतले पछि नेपाली खेलाडीले गरेको व्यवहारप्रति आपत्ति नै जनायो । उनीहरुको धारणा थियो, ‘नेपाली खेलाडीले खेलको लय बिगार्दा हामीले हार बेहोर्नु पर्यो’ । निश्चित छ, यो घटना आउने केही वर्षसम्म सेलाउने छैन । कम्तिमा अर्को साफ महिला च्याम्पियनसिप सुरु नभएसम्म ।
नेपाली समर्थकका लागि यो एउटा दूर्लभ दृश्य थियो । उनीहरुलाई लाग्दो हो ‘यस्तो पनि हुँदो रहेछ’ । किनभने नेपाली फुटबलमा यसअघि यस्तो घटना कहिल्यै घटेको थिएन । तर, नेपाली समर्थक फेरि यस्तै घटनाको प्रत्यक्षदर्शी बन्न पुगेका छन् । जसले गर्दा नेपाली फुटबलमा यस किसिमको घटना आगामी दिनमा पनि दोहोरिने खतरा बढेको छ ।
अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) मुख्यालय मैदानमामा अहिले एन्फा राष्ट्रिय महिला लिगको दोस्रो चरण चलिरहेको छ । आइतबार पहिलो विभागीय डर्बीमा नेपाल पुलिसले त्रिभुवन आर्मीविरुद्ध गोलरहित बराबरी खेल्यो । निकै तनावपूर्ण खेलमा दशरथ रंगशालाको जस्तै परिस्थिति सृजना भएको थियो । भएको के थियो ?
खेलको २२औं मिनेटमा पुलिसकी पूजना रानाले गोल गरे पनि त्यसलाई रेफ्री नवीन्द्र महर्जनले मान्यता दिएनन् । पूजाले बल प्रहार गर्ने क्रममा आर्मीकी गोलकिपर अञ्जना रानामगरलाई फउल गरेको भन्दै गोल अस्वीकृत भएको थियो । पुलिसले यो निर्णयको खुलेरै विरोध गर्यो । पुलिसका खेलाडी २५ मिनेटसम्म मैदानमै आएनन् । पछि लामो छलफलपछि खेलाडी मैदान फर्केका थिए ।
‘बाहिरको टोली हुन्थ्यौं भने हामीले खेल नै त्याग गर्थ्यौँ । नखेल्ने नै भन्ने थियो । तर, विभागको प्रतिष्ठाले हामीलाई खेल्न बाध्य बनायो,’ पुलिसका मुख्य प्रशिक्षक भोलानाथ सिलवालले खेलपछि भने, ‘रेफ्रीको एउटा गलत निर्णयले गर्दा हामीले स्पष्ट तीन अंक गुमायौं । यो निर्णयले आगामी दिनमा पुलिसलाई गाह्रो बनाउन सक्छ ।’
सिलवाल यतिमै रोकिएनन् । उनले भने,‘यदि यस्तै किसिमको गल्ती खेलाडीबाट भएको भए खेलाडीले निलम्बनसम्मको सजाय पाउने गर्छन् । तर, रेफ्रीको यो गल्तीमा कुनै पनि कारबाही सुनाइँदैन । नेपाली फुटबलको वास्तविकता नै यही हो ।’
पुलिसका खेलाडीले विरोध गरिरहँदा आर्मीका खेलाडी मैदानमै थिए । विपक्षीलाई कुर्नुबाहेक उनीहरुसँग विकल्प थिएन ।
‘मैले खेलाडीलाई आफ्नो शरीरलाई सक्रिय राख्न सल्लाह दिएको थिएँ,’ आर्मीका मुख्य प्रशिक्षक कृष्णसिंह ठगुन्नाले भने, ‘हामीले खेलका लागि आवश्यक तयारी गरेर आएका हुन्छौं । तर, खेलमा यस्तो परिस्थितिले गर्दा खेलाडीको मानसिकतामा असर पर्छ । अहिलेको फुटबल नै यस्तो हो, दिमागले खेल्ने । त्यसैले मैले खेलाडीलाई दिमागमा केही नराख, रिल्याक्स हौ भनेर भनेको थिएँ ।’
विवादास्पद गोलमा ठगुन्नाको यस्तो प्रतिक्रिया थियो,‘फुटबलमा रेफ्रीको निर्णयनै अन्तिम निर्णय हो । रेफ्री पनि मानव नै हो, उसले पनि गल्ती गर्छ । हामीले रेफ्रीको निर्णयलाई सम्मान गर्नुपर्छ ।’
रेफ्रीबाट कयौं गल्तीहरु भइरहेका हुन्छन् । तर, खेलमा रेफ्रीको निर्णय नै अन्तिम निर्णय हुन्छ । सायद नेपाली खेलाडीले यो कुरा बिर्सिए । खेलाडीसँगै क्लबका अफिसियलहरुले पनि यो कुरा बुझ्नु पर्ने हो, नेपाली फुटबल कुन स्थितिमा छ भन्ने ।
विश्व फुटबलमा अहिले भिडियो असिस्टेन्ट रेफ्रि (भिएआर) को प्रयोग हुन थालेको धेरै भइसक्यो । नेपाली फुटबलको हकमा यो कुरा वर्तमान परिवेशमा कल्पना बाहिरको कुरा हो । एन्फाले तीन वर्षको अन्तरालमा बल्ल तल्ल लिग गरेको छ । यस्तोमा रेफ्रीको अन्तिम निर्णय नमानेर मैदानबाट बाहिरिनु असह्य छ । उसै त नेपाली फुटबल ओरालो यात्रामा रहेको बेला सिनियर खेलाडीबाटै यस्तो क्रियाकलाप हुन्छ भने आगामी पुस्ताले उनीहरुबाट के सिकुन् ?
