काठमाडौं । प्रतियोगिता थियो दक्षिण एसियाली महासंघीय खेलकुद (साफ)अन्तर्गतको फुटबल । खेल थियो फाइनल । प्रतिद्वन्द्वी थिए नेपाल विरुद्ध भारत । स्थान थियो बंगबन्धु राष्ट्रिय रंगशाला, ढाका, बंगलादेश ।
दक्षिण एसियाली खेलकुदको सबभन्दा ठूलो महोत्सवमा समावेश सबै ११ खेलमा नेपालको सहभागिता थियो । तर कुनै पनि प्रतिस्पर्धामा नेपालले स्वर्ण पदक जित्न सकेको थिएन । पुरुष फुटबललाई छोड्दा ६ रजत र १५ कांस्यका साथ कुल २१ पदकमा नेपालको उपलब्धि सीमित हुने सम्भावना थियो । पुरुष फुटबलमा भारतविरुद्धको खेल जिते नेपालले छैटौं साफमा स्वर्णरहित हुनुपर्ने थिएन । अन्यथा सात रजत र १५ कांस्यमा चित्त बुझाउनुको विकल्प थिएन ।
सबै खेल सकिइसकेका थिए । अन्तिम दिन १९९३ डिसेम्बर २६ मा बंगबन्धु रंगशालाले छैटौं साफको अन्तिम स्वर्ण पदकको छिनोफानोका लागि नेपाल र भारतका राष्ट्रिय फुटबल टिमलाई आतिथ्य दिइरहेको थियो । नेपालको स्वर्ण जित्ने एकमात्र सम्भावना बोकेका कारण राष्ट्रिय खेलकुद परिषद र मन्त्रालयका सबै पदाधिकारी प्यारापिटको भिआइपीमा थिए । बंगाली समर्थकको साथ पनि नेपाललाई थियो । एकप्रकारले रंगशालाको माहोल धेरै अर्थमा नेपालको पक्षमा थियो ।
तर, खेल लगातार नेपालको विपक्षमा अगाढि बढ्दै थियो । भारतले सुरुमै अग्रता लियो । संघर्षरत नेपालका लागि उमेश प्रधानले गोल गरेर खेल १–१ को बराबरीमा ल्याए । तर भारत यत्तिमै रोकिएन । मैदानको सबै पक्षमा हावी देखिएको भारतले फेरि दोस्रो पटक अग्रता लिइसकेको थियो । खेल २–१ को अवस्थामा पुर्याएपछि भारत थप एक स्वर्ण पदक जित्नेमा ढुक्क झै भइसकेको थियो ।
नेपालका लागि यो खेलको अर्थ फुटबलसँगमात्र सीमित थिएन । यो त पूरा नेपाली खेलकुदको प्रतिष्ठाको विषय थियो । रेफ्रीले अन्तिम सिठी फुक्ने बेला हुन केही बेरमात्र बाँकी थियो । नेपाली साफ टोली विना स्वर्ण पदक घर फकिर्नुपर्ने खतराको नजिक पुग्दै थियो । विस्तारै परिस्थिती सबै अर्थमा नेपालको विपक्षमा गइरहेको थियो ।
अचानक एउटा यस्तो अवसर प्राप्त भयो, जसले पूरा खेलको दृष्य फेरिदियो । मैदानमा प्रतिस्पर्धारत दुई टोलीको भाग्य परिवर्तन गर्यो । संयोगको कथा यसरी बुनियो, जसले नेपाललाई स्वर्ण र भारतलाई रजत पदकको गन्तव्य दियो । कसरी लेखियो यस्तो कथा ? कस्ले लेख्यो यो कथा ? नेपाली फुटबललाई अलिकती पनि माया गर्नेले कसरी विर्सनु ती महान हस्तीको नाम ? स्वर्गीय मणी शाहले नेपाली फुटबलमात्र नभई सम्पूर्ण खेलकुदलाई लगाएको त्यो गुण अहिले पनि सबैको मानसपटलमा ताजै छ ।
अन्तिम समयमा पाएको फ्रिकिकलाई शाहले दर्शनीय पारामा गोलमा परिणत गरेपछि खेल २–२ को बराबरीमा पुगेको थियो । र, टाई ब्रेकरमा ४–३ ले बाजी मार्दै फुटबल टोलीले नेपाली खेलकुदलाई छैटौं साफमा स्वर्ण पदकविहिन हुनबाट जोगाएको थियो ।
नेपाली फुटबललाई स्वर्ण पदकको गन्तव्यमा उच्च प्रदर्शनले डोर्याएका गड गिफ्टेड खेलाडी शाहको शैली त्योसमयका विश्व फुटबलका सुपरस्टार म्याराडोनाकै जस्तो थियो । घरेलु फुटबलमा सबभन्दा धेरै खेलेको मनाङ मर्स्याङ्दीको जर्सीमा होस वा ठमेल ११, अनि कहिलेकाँही खुट्टा चलाएको आरसिटी, थ्री स्टार र आरएनएसीबाट मैदान उत्रिँदा पनि शाहको खेलमा उही जादु हुन्थ्यो । सटिक पास । डेड बलमा प्रभावकारी प्रहार । वान स्टेपमै विपक्षी पोष्टमा पावर सट हान्न सक्ने । यही कारण उनी समर्थकबाट नेपाली म्याराडोनाको नामले पुकारिन्थे ।
‘पेनाल्टी बक्स वरिपरी मणी दाईको खुट्टामा बल भए सधै डेन्जर हुन्थ्यो । त्यो पनि बायाँ खुट्टामा भए झन खतरा । उहाँ प्योर वायाँ खुट्टे खेलाडी हुनुहुन्थ्यो । विदेशीसँग खेल्दा पनि उहाँमा मिडफिल्ड र फरवार्ड दुवै पोजिसनबाट खेल्न सक्ने असाधारण क्षमता थियो,’ स्वर्ण पदक जितेको उक्त टिमका गोलकिपर उपेन्द्रमान सिंह सम्झन्छन्, ‘मणी दाईलाई विदेशीले हेप्न सक्दैनथे । मैदानमा छिरेपछि जित्नैपर्छ र खेल्नैपर्छ भन्ने भावना लिएर खेल्नुहुन्थ्यो । त्यसकारण हामीले अन्तिम समयसम्म पनि कुनै जादुको अपेक्षा गरेका थियौं । मणी दाईले उहाँमाथिको आशामा न्याय गर्नुभयो ।’
