काठमाडौं । दक्षिण एसियाली फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगिता साफ च्याम्पियनसिप २०२३ भारतको बेङ्लुरुमा हुँदै छ । यो जुन २१ देखि जुलाई ३ सम्म हुने मिति तय छ ।
नेपालले चुनौती पेस गर्ने समान हैसियतको यो नै सबैभन्दा ठूलो फुटबल प्रतियोगिता हो । त्यसकै पृष्ठभूमिमा खेलाडी डटकमले यसका पुराना संस्करण के कस्तो रह्यो र त्यसमा नेपालको प्रदर्शन कस्तो रह्यो भनेर इतिहास खोज्ने प्रयास गरेको छ । यसकै पहिलो संस्करण हो यो लेख ।
दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूले खेल्ने फुटबलको ठूलो प्रतियोगिताका रूपमा सार्क गोल्डकप दुईपल्ट आयोजना भयो सन् १९९३ र १९९५ मा । तर, प्रतियोगिताको नाम भने साफ च्याम्पियनसिप थिएन । थियो त सार्क गोल्डकप । त्यो यही प्रतियोगिता थियो, जसले साफ च्याम्पियनसिपको जग बसालेको थियो । यिनै कारणले गर्दा कहिलेकाहीं अन्योल हुन्छ, ठ्याक्कै कहिलेदेखि साफ च्याम्पियनसिप सुरु भएको हो भनेर किटान गर्न ।
पहिलो सार्क गोल्डकप फुटबल सन् १९९३ को जुलाई १६ देखि २३ सम्म पाकिस्तानको लाहोरले आयोजना गरेको थियो । जम्माजम्मी चार टिमको मात्र सहभागिता थियो । आयोजक पाकिस्तान भइहाल्यो । त्यसपछि नेपाल, भारत र श्रीलंकाप प्रतिस्पर्धी टिम थिए । टिम नपुगेर पाकिस्तान ‘ए’ नाममा एउटा टिम पनि खेलाइयो, तर यसको खेल भने कतै औपचारिक रूपमा गणना गरिएन । अब कम टिम भएपछि समूह विभाजन पनि सम्भव भएन । लिग चरणमा प्रतियोगिता भएको थियो ।
|
त्यसको समाप्तिमा जुन टिम अगाडि रह्यो, त्यही च्याम्पियन बन्ने नियमअनुसार सर्वाधिक दुई खेल जितेको भारत च्याम्पियन बन्यो । श्रीलंका दोस्रो र नेपाल तेस्रो स्थानमा रहे । आयोजक पाकिस्तान भने पुछारमा थियो । नेपालले आफूले खेलेका तीन खेलमध्ये कुनै खेलमा पनि जित निकाल्न सफल रहेन । नेपालले पाकिस्तान १-१ र श्रीलंकासँग गोलरहित बराबरी खेल्यो । त्यसपछि भारतसँग १-० ले पराजित भयो । नेपालविरुद्ध गोल गर्ने भारतीय खेलाडी थिए, आइएम विजयन ।
नेपालले प्रशिक्षक धनबहादुर बस्नेतको नेतृत्वमा खेलेको थियो भने कप्तान थिए राजुकाजी शाक्य । यो त्यही प्रतियोगिता हो, जुन खेलेपछि नेपाली फुटबल टोली ढाका पुगेको थियो, दक्षिण एसियाली खेलकुदमा सहभागी प्रतिस्पर्धा गर्न । त्यसमै हो नेपालले ऐतिहासिक स्वर्ण पदक जितेको । तर, नेपालको यसको छेउछाउको प्रदर्शन पनि पाकिस्तानमा रहेन ।
पाकिस्तानसँगको बराबरीमा नेपालका लागि गोल गर्ने खेलाडी थिए, देवनारायण चौधरी । यसरी साफ च्याम्पिनसिप (सार्क गोल्डकप) मा नेपालमा पहिलो गोल गर्ने ऐतिहासिक खेलाडी रहे सदाबहार उनै देवनारायण ।
सार्क गोल्डकपको दोस्रो संस्करण सन् १९९५ मा श्रीलंकाको कोलम्बोमा भएको थियो । त्यसमा पनि सहभागी टिम संख्या पाँचमात्र रह्यो । तर, यसपालि समूह विभाजन गरेर खेलाइयो । च्याम्पियन बन्यो श्रीलंका । श्रीलंकाली फुटबलको सबैभन्दा सुखद क्षण सम्भवतः यिनै दिनहरूमा थिए । श्रीलंकाली टिम आफैंमा बलियो थियो । टिमका प्रमुख खेलाडी थिए, रोशन परेरा । उनी श्रीलंकाली फुटबलले पाएको अहिलेसम्मकै राम्रा खेलाडी हुन् ।
नेपाल समूह ‘ए’ मा थियो । त्यसमा नेपाल सुरुमै बंगलादेशसँग २-० ले पराजित भयो भने त्यसपछि पाकिस्तानलाई २-० ले हराएर सेमिफाइनल पुग्यो । नेपालका लागि हरि खड्का र बालगोपाल महर्जनले गोल गरेका थिए । सेमिफाइनलमा नेपाल श्रीलंकासँग अतिरिक्त समयको खेलेपछि २-१ ले पराजित भएको हो । नेपालबाट दीपक अमात्यले एक गोल फर्काए । नेपाली टिम फेरि एकपल्ट कप्तान राजुकाजी शाक्यकै नेतृत्वमा थियो भने प्रशिक्षकमा योगम्बर सुवाल थिए ।
