काठमाडौं । नेपाली फुटबल इतिहासमा डिसेम्बर २६ अर्थात आजको दिनले विशेष महत्व बोकेको छ । तीन दशकअघि आजैको दिन बंगलादेशको ढाकामा नेपालले तत्कालिन दक्षिण एसियाली महासंघीय खेलकुद (साफ)को फुटबलमा स्वर्ण पदक जितेको थियो ।
अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा नेपालको त्यो दोस्रो स्वर्ण पदक थियो । त्यसअघि साफकै पहिलो संस्करण काठमाडौंमा आफैले आयोजना गर्दा स्वर्ण पदक जितेको नेपालले १९९३ मा दोस्रो पटक जितेको थियो ।
विदेशी भूमिमा भने नेपालले जितेको त्यो पहिलो स्वर्ण पदक थियो । ढाका साफमा नेपालको जम्बो टोली निक्कै निराश भएर घर फर्किनुपरेको थियो । नेपालले जितेको एउटै स्वर्ण पदक फुटबलको थियो । यसअर्थमा पनि त्यो पदक नेपालका लागि महत्वपूर्ण रहयो । नेपालले सबै ११ खेलमा सहभागिता जनाउँदा १ स्वर्ण, ६ रजत र १५ कांस्य गरि कुल २२ पदकका साथ पाँचौं स्थानमा चित्त बुझाएको थियो ।
ढाकामा भएको छौटौं साफको फुटबलमा कुल ६ टोलीको सहभागिता थियो । दक्षिण एसियाका सात देशको सहभागिता रहने क्षेत्रीय खेल महोत्सवको फुटबलमा त्यतिबेला भुटानले भने भाग लिएको थिएन । सबै देशबाट अहिलेजस्तो ओलम्पिक (२३ वर्ष मुनिको) टोली नभई साफमा राष्ट्रिय टिमले नै सहभागिता जनाउँथे ।
राजुकाजी शाक्यको कप्तानीमा रहेको नेपाली टोली प्रतियोगिताको समूह ‘ए’ मा परेको थियो । जहाँ बंगलादेश र माल्दिभ्स नेपाली टोलीका प्रतिद्वन्द्वी थिए । अर्को समूहमा भारत, श्रीलंका र पाकिस्तान थिए । दुवै समूहका शीर्ष टोलीले सोझै फाइनलमा स्वर्ण पदकका लागि प्रतिस्पर्धा गरेका थिए भने उपविजेता बन्ने टोलीले कांस्य पदकका लागि खेलेका थिए ।
समूहको पहिलो खेलमा माल्दिभ्ससँग गोलरहित बराबरीमा चित्त बुझाएको नेपालले दोस्रो खेलमा आयोजक बंगलादेशमाथि १–० को जित निकाल्दै विजेताको हैसियतमा फाइनलमा स्थान सुरक्षित गर्यो । नेपालका लागि समूह चरणको एकमात्र गोल वशन्त गुरुङले गरेका थिए ।
अर्को खेलमा बंगलादेश र माल्दिभ्सले गोलरहित बराबरी नतिजा निकालेका थिए । जसका कारण दुई अंकसहित माल्दिभ्स उपविजेताको हैसियतमा कांस्य पदक भिडन्तका लागि लायक भयने भने आयोजक बंगलादेश पहिलो चरणबाटै बाहिरियो ।
अर्को समूहबाट शीर्ष टोलीको हैसियतमा स्वर्ण पदक भिडन्तका लागि भारत नेपालको प्रतिद्वन्द्वी बनेर आयो । उपविजेता भएको श्रीलंकाले कांस्य पदकका लागि माल्दिभ्ससँग प्रतिस्पर्धा गर्यो । माल्दिभ्समाथि ३–१ को जित हासिल गर्दै श्रीलंकाले कांस्य पदक जित्दा डिसेम्बर २६ कै दिन ढिलोगरी सम्पन्न स्वर्ण पदकको खेलमा चिर प्रतिद्वन्द्वी भारतलाई निराश पार्दै फुटबल टोलीले नेपाललाई स्वर्णरहित हुनबाट जोगायो ।
ढाकाको बंगबन्धु राष्ट्रिय रंगशाला भएको फाइनलमा नेपालले टाई ब्रेकरसम्म संघर्ष गर्दै उपाधिमा कव्जा जमाएको थियो । निर्धारित समय २–२ को बराबरीमा टुंगिएपछि पेनाल्टी सुटआउटमा ४–३ को विजयी नतिजा निकालेको थियो ।
राष्ट्रिय टोलीका पूर्व कप्तान मणि शाहले अन्तिम समयमा फ्रिकिकमा उत्कृष्ट गोल गरेपछि नेपाल २–१ ले पछि रहेको खेललाई बराबरीमा ल्याउँदै पेनाल्टी सुटआउटसम्म धकेल्न सफल भएको थियो । त्यसअघि भारतका लागि तेजिन्दर कुमार र आइएम विजयन तथा नेपालका लागि उमेश प्रधानले गोल गरेका थिए ।
पेनाल्टी सुटआउटमा गोलकिपर उपेन्द्रमान सिंहले दुई पेनाल्टी जोगाएपछि नेपालको जित निश्चित भएको थियो । नेपालका लागि मणि शाह, राजेश मानन्धर, राजुकाजी शाक्य र वशन्त गुरुङले गोल गरेका थिए । भारतका लागि भने भिपी सथ्यन, सुबिर घोस र भुपिन्दर ठाकुरका प्रहार मात्र गोलमा परिणत भए ।
