दर्शक र समर्थक कुनै पनि खेलको सुन्दरता हुन् । कुनै पनि खेल विकासमा समर्थकको उपस्थिती, समर्थन र सहयोगको महत्वपूर्ण योगदान हुन्छ । नेपालको सन्दर्भमा पनि यही लागू छ, अरु दक्षिण एसियाली देश र समग्र विश्व खेलकुदको हकमा पनि लागु हुने कुरा यही हो । एक वाक्यमा भन्ने हो भने, समर्थकविनाको खेलकुद कल्पनीयसम्म हुँदैन ।
भारतीय क्रिकेट बोर्ड (बिसिसिआई) विश्व क्रिकेटको सबभन्दा धनी क्रिकेट बोर्ड हो । यस्तै, इङ्लिस प्रिमियर लिग, स्पेनिस ला लिगा, इटालियन सिरी ‘ए’ वा जर्मन बुन्डेशलिगा यी सबै युरोपका मुख्य घरेलु फुटबल लिग विश्व खेलकुदका ‘ग्लोवल ब्रान्ड’ हुन् ।
भारतमा क्रिकेटको वृद्धि निसन्देह रुपमा त्यहाँका जनतामा रहेको लोकप्रियतासँग जोडिएको छ, चाहे त्यो होस् फ्रेन्चाइज क्रिकेट होस् वा अन्य कुनै अन्तर्राष्ट्रिय शृंखला । बिसिसिआई वा माथि उल्लेख गरिएका अन्य युरोपियन लिगलाई धनी र प्रभावशाली बनाउने प्रमुख स्रोत भनेकै समर्थक हुन् ।
नेपालको सन्दर्भमा, केही हप्ताअघि राष्ट्रिय महिला फुटबल टिमले पहिलो पटक ‘नेपाली फुटबलको घर’ दशरथ रंगशालामा आधिकारिक प्रतियोगिता खेल्यो । जसमा नेपाल सँधैझै उपविजेता बन्यो । यसअघि भारतसँग जस्तै यसपाली चाँही फाइनलमा बंगलादेशसँग ३–१ ले पराजित भयो ।
साढे तीन दशकभन्दा लामो समयअघि अन्तर्राष्ट्रिय खेल यात्राको थालनी गरेको भए पनि नेपाली महिला टिमले ‘आफ्नो घर’मा आधिकारिक प्रतियोगिता खेल्न पाएको यो पहिलो पटक थियो । रंगशालामा फुटबलप्रेमी समर्थकहरुले नेपाली टिमलाई उत्साहपूर्ण स्वागत गरे, जोशिलो समर्थन गरे । जसले फुटबल व्यवसायिक बन्न नसकेको देशमा नयाँ दृष्टिकोणको सुरुआत गर्यो ।
नयाँ दृष्टिकोण
महिला टिमको असाधारण क्षमताको योजनावद्द र सही मार्गनिर्देश हुनुपर्छ । अहिले यसको जिम्मेवारी देशको फुटबल अभिभावक अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) सँग छ । तर, उनीहरुले कसरी यसलाई अघि लैजान्छन् भन्ने प्रश्नलाई महिला फुटबल टोलीको गर्विलो यात्राले थप सान्दर्विक बनाएको छ ।
तर, दुःखद सत्य के भने, नेपालमा पुरुष फुटबल पनि व्यवसायिक बन्न सकेको छैन । यद्यपि, हरेक अवसरअघि चुनौतीहरु हुन्छन् । आशा छ, सम्बन्धित निकायले यसबारे चासो देखाउने मात्र नभई केही ठोस कदम चाल्नेछ । स्पष्ट खाका अगाडि ल्याउनेछ । नेपाली महिला फुटबलको हक लाग्ने एसियाली स्तरसम्मको यात्रामा सारथी बन्नेछ ।
समर्थकको बारेमा यसअघि नै चर्चा गरिएको भए पनि एन्फा उनीहरुको ‘ह्यान्डलिङ’ मा निक्कै लापरवाह र असम्वेदनसिल देखियो । नेपाल–बंगलादेशबीचको खेल समाप्त भएपछि साधारण प्यारापिटका केही समर्थक आफ्ना प्रिय खेलाडीलाई भेट्न मैदानमा उत्रिए । जसलाई उनीहरुले टिकटक, फेसबुक जस्ता सामाजिक सञ्जालमा देखेका थिए ।
समर्थक मैदानमा उत्रिने घटना नेपालमा मात्र होइन । विश्वभर नै यस्ता घटनाहरु हुने गर्छन । यो भन्दा धेरै माथिल्लो स्तरका प्रतियोगिताहरु, जस्तै विश्वकप र युरोपियन च्याम्पियनसिपमा पनि आफ्ना प्रिय स्टारसँगको एक सेल्फी वा नजिकबाट पाइने एक झलकको आशामा समर्थकहरु मैदान ओर्लिएका दृष्यहरु सामान्य तरिकाले नै देखिइरहन्छन् । तर, मैदानमा सुरक्षाका लागि रहेको गार्डले समर्थकलाई त्यसरी कहिल्यै पिटदैनन्, जसरी दशरथ रंगशालामा मंगलबार नेपाली फुटबलका एक समर्थकले पिटाई खानुपर्यो ।
गार्डले मैदानमा ओलिएका ती समर्थकलाई कुटपिट मात्र गरेनन्, कुट्दै रंगशालाको एक कुनामा लगे र निर्दयी रुपमा बाहिर हुत्याइदिए ।
रंगशालाको सुरक्षा व्यवस्थापन कडा हुनुपर्छ । यसमा प्रश्न गर्न खोजिएको होइन । तर, यसो भन्दैमा एन्फा वा गार्डहरुलाई समर्थकमाथि कुटपिट गर्ने कुनै पनि अधिकार छैन । फेरि समर्थक कुटेर सुरक्षा दिएँ भन्नु भन्दा वाहियात तर्क पनि अरु केही हुन सक्दैन ।
एन्फा, अब उठ र आफ्ना गार्डहरुलाई शिक्षा देउ । भविष्यमा यस्ता घटना पुनः नदोहोर्याउ । त्योभन्दा पहिला आफै शिक्षा लेउ । समर्थकहरुको सम्मान गर । समर्थक पिटाई होइन, मात्र सम्मानको हकदार हुन् । उनीहरु कुनै पनि खेललाई जिवन्तता प्रदान गर्ने सुन्दर सारथी हुन् ।
(अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुद पत्रकार महासंघ एआइपिएसबाट २०१९ मा विश्वकै सर्वोत्कृष्ट स्तम्भ लेखकको पुरस्कार पाएका पत्रकार ओली दी काठमाडौं पोष्टमा कार्यरत छन् । नेपाली खेल पत्रकारहरुको छाता संगठन नेपाल खेलकुद पत्रकार मञ्चका महासचिव ओलीको ब्लगबाट साभार)
