काठमाडौं । एन्फाले ठ्याक्कै एक वर्ष पहिले यही बेला अस्ट्रेलियाका म्याथ्यु रसलाई राष्ट्रिय फुटबल टोलीको मुख्य प्रशिक्षकमा नियुक्त गरेको थियो ।
एक वर्षका लागि सम्झौतामा रहेका रसले एसियन कप छनोटको तेस्रो चरणमा राम्रो प्रदर्शन गर्ने र आसन्न साफ च्याम्पियनसिपको उपाधि जित्ने महत्वकांक्षा बोकेका थिए । तर, उनको कार्यकाल र महत्वाकांक्षा दुवैको अन्त्य बीचमै भयो । गन्तव्य टाढै रहँदा सम्झौताअवधि नसकिँदै रसले अक्टोबरमा राजीनामा दिएर बाटो तताए ।
एन्फा श्रोतका अनुसार युइएफए प्रो लाइसेन्स होल्डर रस नेपाली फुटबलको वास्तविकताका कारण विचलित थिए । घरेलु फुटबल शून्य हुँदा खेलाडी छनोट गर्न गाह्रो हुनु, टोलीमा खेलाडी रोटेट भइरहनु, उपलब्ध केही भर गर्न लायक सिनियर खेलाडी पनि बेथिति र अन्योलपूर्ण भविश्यका कारण संन्यासको सोचमा हुनु जस्ता कुराले उनी निराश थिए ।
रसले कूल ७ खेलमा नेपालको टचलाइन सम्हाले । उनको ‘डेब्यू’मै सिंगापुरविरुद्धको मैत्रीपूर्ण खेलमा नेपालले १–० को ऐतिहासिक जित हासिल गर्यो । त्यसपछिका ६ मध्ये चार खेलमा नेपाल पराजित हुँदा दुईमा बराबरीको नतिजा आत्मसात गर्यो । सबै हार नेपालले एसियन कप छनोटको तेस्रो चरणमा बेहोरेको थियो ।
भौतिक पूर्वाधारमा देखिएका सामान्य कमजोरी सुधार्न एन्फा उदासिन भएपछि दशरथ रंगशाला एएफसीबाट अयोग्य ठहर भएको धेरै भइसकेको थियो । जसका कारण मलेसिया र भियतनामविरुद्धको दोस्रो लेग नेपालले घरेलु समर्थकमाझ खेल्न पाएन । रसले रंगशालामा एकैपटक मात्र टचलाइन सम्हाले, त्यो पनि मैत्रीपूर्ण खेलमा । सेप्टेम्बरमा नेपालले बंगलादेशलाई मैत्रीपूर्ण खेलमा आतिथ्य गरेको थियो ।
आफ्नो हक लाग्ने खेल विपक्षीको मैदानमा खेल्नुपर्ने परिस्थितिले निम्त्याएको दूर्भाग्यपूर्ण नतिजाको श्रृंखलाले निरन्तरता पाइरहँदा रस नेपाली टिमसँग जोडिइरहन चाहेनन् । नेपालसँगको यात्रा जति लामो भयो, त्यसले आफ्नो व्यक्तिगत करियरलाई त्यति नै घात पुग्ने ठहर गर्दै उनले नेपाली टोलीलाई चटक्कै छाडे । अनि उनले चाइनिज ताइपेइलाई आफ्नो नयाँ गन्तव्य बनाए ।
रसलाई नियुक्त गरेको ठ्याक्कै एक वर्षपछि रिक्त मुख्य प्रशिक्षकको पदमा एन्फाले इटालियन गुग्लिएल्मो एरिनालाई ल्याउने तयारी गरिरहेको छ । यद्यपि एन्फाले उनलाई भौतिक रुपमै सार्वजनिक भने गरेको छैन, एरिनाले नेपाली राष्ट्रिय टोली सम्हाल्ने लगभग पक्का छ ।
एरिना गत साता एन्फा टेकनिकल डाइरेक्टर हरि खड्कासँगै राष्ट्रिय लिगको खेल हेर्न दशरथ रंगशाला पुगेका थिए । जसले रसको सुरुआती दिनको झल्को दिइरहेको थियो । एक वर्षअघि रस पनि औपचारिक रुपमा प्रशिक्षकको नियुक्तिपत्र लिनुअघि नै यसैगरी रंगशालामा देखा परेका थिए । तर, त्यतिबेला मैदानमा घरेलु लिग चलिरहेको थिएन । त्यतिबेला रंगशालामा नेपाल लोकतान्त्रिक खेलकुद संघको आयोजनामा सम्पन्न नेपाली काग्रेस सभापति कप फुटबल प्रतियोगिता चलिरहेको थियो ।
एरिनासँग पनि नेपालको टिभम सम्हाल्दा रसभन्दा फरक परिस्थिती हुने छैन । नियमित रुपमा खेलाडी पलायनको समस्या निरन्तर छ । नेपाली फुटबलको ब्राण्ड निरन्तर ओरालो लागिरहेकै छ । भ्रष्टाचार, अनियमितता, बेथितिलगायतका विवादले विश्राम लिएका छैनन् । नेपाली फुटबलको अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थिती टिठलाग्दो अवस्थामा कायम छ । प्रशिक्षकका रुपमा नयाँ अनुहार भए पनि उनले भोग्ने चुनौती पुरानै छने ।
तर एउटा कुरामा भने रसलाई भन्दा एरिनालाई सुविधा छ । रस नेपालमा रहँदासम्म देशभित्र घरेलु प्रतियोगिता शून्य थियो । अहिले भने एरिनासँग राष्ट्रिय लिगमै गरेको प्रदर्शनका आधारमा खेलाडी छान्ने अवसर छ । तर, लिगमा उनले खोजेजस्तो खेलाडी पाउन भने मुस्किल हुनेछ । किनभने, राष्ट्रिय लिगमा सहभागी टोलीले शीर्ष स्तरको फुटबल पस्कनै संघर्ष गरिरहेका छन् । यसको प्रमुख कारण हो, शीर्ष खेलाडीको कमी ।
पछिल्लो पटक एन्फाले तीन वर्षअघि सहिद स्मारक ‘ए’ डिभिजन लिग आयोजना गरेको थियो । त्यसयता सहिद स्मारक लिग हुन सकेको छैन । यो तीन वर्षको अन्तरालमा करिब एक सय खेलाडी विदेश पलायन भइसकेका छन् । यही कारण पनि नेपाली टोली कमजोर हुँदै गएको हो ।
रसअघि नेपालको टचलाइन भिन्सेन्जो अल्बर्टो एनेसको नेतृत्वमा थियो । उनको कार्यकालदेखि नै नेपाली टोलीमा व्यापक रुपमा खेलाडी फेरबदल हुँदै आएको थियो । यो सिलसिला रसको अन्तिम खेलसम्म चल्यो । रसले ८ खेलाडीलाई त पहिलोपटक राष्ट्रिय टोलीमै राखे । यीमध्ये ६ खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय ‘डेब्यू’ नै पाए ।
रसको नेतृत्वमा ‘डेब्यु’ गर्ने अन्तिम खेलाडी थिए, मिडफिल्डर कुशल देउवा । उमेर समूहमा नेपालको क्याप्टेन आर्मब्यान्ड लगाइसकेका कुशलले भियतनामविरुद्ध पहिलो पटक राष्ट्रिय जर्सी लगाउने मौका पाएका थिए । कुशल सन् २०२४ को यु–२० ब्याचका प्रमूख खेलाडी हुन् । अहिले उनी विभागीय टोली त्रिभुवन आर्मी फुटबल क्लबबाट राष्ट्रिय लिग खेलिरहेका छन् ।
राष्ट्रिय लिगको पूर्व सन्ध्यामा कुशलकै उमेरका एक दर्जन खेलाडीले अस्ट्रेलियालाई आफ्नो गन्तव्य बनाए । ती सबै खेलाडीसँग राष्ट्रिय टोलीबाट ढिलो चाँडो खेल्ने खुबी थियो । यीमध्ये सबैभन्दा चर्चित नाम थियो, राइट ब्याक राम थापा । यु-१९ टोलीका पूर्व कप्तान राम ६ दिनअघि मात्र पलायन भए । उनलाई सनीस श्रेष्ठको बलियो बिकल्पका रुपमा हेरिएको थियो ।
यो कहालिलाग्दो यथार्थबीच नेपाली फुटबललाई सही दिशामा लैजाने उद्धे्रश्यसहित एरिना मुख्य प्रशिक्षकको जिम्मेवारी सम्हाल्न आइपुगेका छन् । एएफसी प्रो लाइसेन्स प्रशिक्षक उनीसँग चार महादेशका विभिन्न क्लब अनि राष्ट्रिय टोली सम्हालेको अनुभव छ । उनले पछिल्लो पटक लाओसको राष्ट्रिय टोली सम्हालेका थिए ।
प्रशिक्षकका लागि आवेदन दिइरहँदा एरिनालाई थाहा भएको हुनुपर्छ, नेपालले अहिलेसम्म दक्षिण एसियाली फुटबल महासंघको आयोजनामा हुने साफ च्याम्पियनसिप पनि जितेको छैन । यस्तोमा उपलब्ध खेलाडी र कमजोर पूर्वाधारबीच एरिनालाई साफ च्याम्पियनसिपको उपाधि जित्ने चुनौती हुनेछ । अहिलेका लागि एरिनाको परीक्षा यही नै हो ।
एरिनाको नेतृत्वमा सम्भवतः नेपालले पहिलो पटक यही चैत्र १२ गते हङकङसँग अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेल खेल्नेछ । त्यसपछि नेपालले एएफसी कप छनोटको तेस्रो चरणको अन्तिम खेलका लागि लाओसको भ्रमण गर्नेछ । लाओस र नेपाल, दुवै छनोट समीकरणबाट बाहिरिसकेका छन् । लाओसलाई तुलनात्मक रुपमा नेपालभन्दा कमजोर प्रतिद्धन्द्धी मान्ने गरिन्छ । यस्तोमा नेपाल कम्तिमा पनि अंकको खाता खोल्न चाहन्छ । यद्यपि पहिलो लेगमा लाओसले नेपालमाथि २-१ को ऐतिहासिक जित हासिल गरेको थियो ।
लाओसविरुद्ध २–० ले पछाडि परेको अवस्थामा मनिष डाँगीले पेनाल्टीमार्फत एक गोल फर्काएका थिए । खासमा उनी अट्याकिङ मिडफिल्डर हुन् । तर, नेपालमा भरपर्दो स्ट्राइकरको कमीले गर्दा उनलाई रसले नम्बर ९ पोजिसनमा प्रयोग गरेका थिए । पछिल्लो पटक अन्तरिम मुख्य प्रशिक्षक हरि खड्काले पनि मनिषलाई त्यही पोजिसनमा खेलाएका थिए ।
नेपालले वर्ष २०२५ मा कूल ५ गोल गरेको थियो । जसमा स्ट्राइकरबाट मात्र दुई गोल सम्भव भएका थिए । सिंगापुरविरुद्ध जिलेश्पीजंग कार्कीले गोल गरेका थिए । बाँकी गोल रक्षकद्धय सनीस श्रेष्ठ र अनन्त तामाङ तथा पछिल्लोसमय डिफेन्सिभ मिडफिल्डमा खेल्दै आएका रोहित चन्दले गरेका थिए ।
साफ च्याम्पियनसिपको १५ औं संस्करण यही सेप्टेम्बरमा बंगलादेशको ढाकामा हुने भनिएको छ । यस्तोमा नयाँ प्रशिक्षक एरिनासँग भरपर्दो स्ट्राइकर तयार पार्ने चुनौती पनि हुनेछ । राष्ट्रिय लिग अझै एक महिना चल्नेछ । यो बीचमा एरिनाले उपलब्ध स्ट्राइकरलाई पक्कै पनि ‘स्टडी’ गर्नेछन् ।
लिगकै बीचमा हङकङविरुद्ध पनि उनीबाट केही नयाँ कुराको अपेक्षा नेपाली समर्थकको रहनेछ । सँगै नेपाली समर्थकले उनीबाट आशा गर्ने अर्को कुरा के पनि हो भने, कम्तिमा यसपाली मुख्य प्रशिक्षक एरिनाको धैर्यको बाँध रसको जसरी बीच्बाटोमै नभत्कियोस । उनले पूरा कार्यकाल नियुक्ति हुँदाकै उत्साह र जोशका साथ नेपाली फुटबलको सेवा गरुन ।
